Przygotowując dekoracje na Wszystkich Świętych, wiele osób zagląda do lasu po mech, szyszki i gałązki drzew iglastych. W serwisie informacyjnym lovenatura.pl wyjaśniamy, dlaczego nawet materiały znalezione na ziemi nie zawsze można legalnie zabrać do domu. Sprawa jest szczególnie aktualna w październiku 2026 roku. Straż Leśna rozpoczęła ogólnopolskie kontrole, które potrwają aż do końca miesiąca.
Naturalny stroik na grób nie musi być drogi ani skomplikowany. Kilka gałązek świerku, odrobina mchu i szyszki wystarczą, by przygotować efektowną kompozycję. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy po te materiały wybieramy się do lasu z sekatorem lub torbą. Polskie przepisy wyraźnie rozróżniają możliwość spacerowania po lesie od prawa do zabierania jego zasobów.
Czy można zbierać mech w lesie? Przepisy są jednoznaczne
Samodzielne zbieranie mchu w cudzym lesie jest zabronione. Nie ma przy tym znaczenia, czy potrzebujemy całego worka, czy tylko niewielkiej kępki do ozdobienia stroika.
Podstawą jest art. 153 § 1 Kodeksu wykroczeń. Przepis wymienia zbieranie mchu oraz ściółki w lesie, który nie należy do zbierającego, jako wykroczenie. Przewiduje za nie grzywnę do 250 zł albo naganę. Aktualny tekst ustawy można znaleźć w Dzienniku Ustaw, poz. 1372 z 2026 roku.
To nie wszystko. Art. 30 ustawy o lasach zabrania również rozgarniania i zbierania ściółki oraz niszczenia lub uszkadzania drzew, krzewów i innych roślin. Przepisy te obowiązują niezależnie od tego, czy przygotowujemy dekorację na cmentarz, czy ozdobę do domu.
Niewielka ilość zebranego materiału nie tworzy automatycznego wyjątku od zakazu.
A jeśli gałązki już leżą na ziemi? To częsty błąd
Podczas jesiennego spaceru nietrudno znaleźć połamane gałęzie świerku, sosny czy brzozy. Zwłaszcza po silnym wietrze leżą one przy ścieżkach, sprawiając wrażenie materiału, którego nikt już nie potrzebuje.
Nie oznacza to jednak, że można je swobodnie zabierać.
W oficjalnych wyjaśnieniach Lasów Państwowych dotyczących drewna i stroiszu wskazano, że leżącego w lesie drewna nie wolno zabierać bez wiedzy i zgody leśniczego. Dotyczy to również samodzielnego pozyskiwania gałązek na dekoracje.
Warto odróżnić kilka sytuacji:
- Gałązka leżąca na ściółce – jej znalezienie nie daje prawa do zabrania jej z lasu.
- Gałązka odcinana z żywego drzewa – oprócz bezprawnego pozyskiwania materiału może dojść do uszkodzenia drzewa.
- Gałęzie pozostawione po pracach leśnych – również nie są automatycznie przeznaczone do swobodnego zbierania przez spacerowiczów.
Przy wycinaniu gałęzi lub zabieraniu już wyciętych gałęzi z cudzego lasu znaczenie może mieć także art. 148 Kodeksu wykroczeń. Odpowiedzialność zależy więc od tego, co dokładnie zostało zrobione, a nie wyłącznie od wartości zabranego stroiszu.
Przed 1 listopada 2026 roku ruszyła akcja „Stroisz 26”
W tym roku leśnicy szczególnie uważnie przyglądają się pozyskiwaniu materiałów na wiązanki i wieńce. Od 19 do 31 października 2026 roku Straż Leśna prowadzi ogólnopolską akcję „Stroisz 26”.
Jak wynika z komunikatu Lasów Państwowych opublikowanego 19 października, funkcjonariusze kontrolują zarówno miejsca nielegalnego pozyskiwania gałęzi, jak i pochodzenie produktów leśnych oferowanych do sprzedaży.
„Las nie jest miejscem, z którego możemy dowolnie zabierać gałęzie czy inne elementy roślinności”.Łukasz Przypaśniak, Główny Inspektor Straży Leśnej, w komunikacie Lasów Państwowych z 19 października 2026 r.
W działaniach mogą być wykorzystywane fotopułapki, monitoring oraz drony. Leśnicy zwracają uwagę przede wszystkim na nielegalne pozyskiwanie stroiszu jodłowego i świerkowego. Obcinanie gałęzi młodych drzew może prowadzić do trwałych uszkodzeń, a niekiedy do zniszczenia całych fragmentów upraw leśnych.
Kontrole obejmują również sprzedawców. Chodzi o ograniczenie handlu gałęziami pochodzącymi z nielegalnego pozyskania, szczególnie w okresie największego zainteresowania dekoracjami cmentarnymi.
Dlaczego nie powinno się odrywać mchu od leśnej ziemi?
Mech jest wyjątkowo atrakcyjnym materiałem dekoracyjnym. Ma intensywny kolor, miękką strukturę i dobrze wypełnia puste miejsca między gałązkami. W lesie pełni jednak znacznie ważniejszą funkcję.
Jego drobne struktury potrafią zatrzymywać wodę i pomagają utrzymywać wilgotność przy powierzchni gleby. Mech tworzy również środowisko życia niewielkich organizmów, a jego obecność wpływa na warunki panujące w najniższej warstwie lasu.
Na zdolność mchów do magazynowania wody zwracają uwagę także materiały edukacyjne Lasów Państwowych.
Kępka mchu, która na stroiku byłaby tylko ozdobą, w lesie stanowi część żywego ekosystemu.
Co więcej, niektóre gatunki mchów są w Polsce objęte ochroną gatunkową. Ich lista wynika z rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej roślin. Nie oznacza to, że każdy mech w Polsce jest gatunkiem chronionym, ale przeciętnemu spacerowiczowi trudno prawidłowo rozpoznać poszczególne gatunki.
A co z szyszkami, korą i porostami?
Przy wykonywaniu stroików często wykorzystuje się nie tylko gałązki i mech. Popularne są również szyszki, kawałki kory, wrzos oraz porosty.
Tu także nie należy zakładać, że wszystko, co leży na ziemi, można zabrać. Art. 153 Kodeksu wykroczeń wymienia między innymi zbieranie szyszek, kory i wrzosu w cudzym lesie. Z kolei Lasy Państwowe wyraźnie przestrzegają przed samodzielnym pozyskiwaniem porostów do wianków i stroików.
Szczególne zasady mogą obowiązywać na obszarach chronionych oraz w odniesieniu do gatunków objętych ochroną. Dlatego przed zabraniem jakichkolwiek leśnych materiałów dekoracyjnych należy sprawdzić, czy ich pozyskanie jest dopuszczalne.
Skąd legalnie wziąć mech i gałązki na stroik?
Rezygnacja ze zbierania materiałów w lesie nie oznacza, że trzeba kupować gotową, drogą dekorację. Naturalny stroik można przygotować samodzielnie, korzystając z kilku prostych rozwiązań.
- Wykorzystaj rośliny ze swojego ogrodu. Gałązki uprawianych świerków, tuj, jałowców czy innych iglaków dobrze nadają się na podstawę kompozycji. Przycinaj je rozsądnie, bez nadmiernego ogołacania roślin.
- Kup stroisz z legalnego źródła. W szkółkach, centrach ogrodniczych i u sprzedawców materiałów florystycznych można znaleźć gałązki pochodzące z plantacji lub legalnych prac pielęgnacyjnych.
- Wybierz mech florystyczny. W sprzedaży dostępne są materiały dekoracyjne przeznaczone do wykonywania kompozycji. Warto sprawdzić ich pochodzenie i nie kupować dziko pozyskanego mchu z nieznanego źródła.
- Zastąp część materiałów suszonymi roślinami. Hortensje z ogrodu, lawenda, zatrwian, suszone trawy ozdobne i gałązki z owocami mogą stworzyć ciekawszą kompozycję niż sam mech i igliwie.
Jeśli zależy nam na materiałach pochodzących bezpośrednio z lasu, najlepiej wcześniej skontaktować się z właściwym nadleśnictwem. Leśniczy może wyjaśnić lokalne zasady i wskazać możliwość legalnego zakupu stroiszu.
Trzeba jednak pamiętać, że uzgodnienie z zarządcą lasu nie znosi odrębnych przepisów dotyczących ochrony gatunkowej.
Jak zrobić stroik na grób, żeby długo wyglądał świeżo?
Najprostsza kompozycja nie wymaga dużej ilości materiałów. Wystarczy stabilna podstawa, kilka gałązek iglaków, suszone kwiaty oraz niewielkie elementy ozdobne.
Na początek przytnij gałązki do odpowiedniej długości. Ułóż je tak, by rozchodziły się od środka kompozycji na boki, a następnie zamocuj drutem florystycznym. W centralnej części umieść suszone kwiaty, niewielkie szyszki pochodzące z legalnego źródła albo inne dekoracje.
Jeśli wykorzystujesz świeże gałązki, przechowuj gotowy stroik w chłodnym miejscu do czasu wyniesienia go na cmentarz. Unikaj stawiania kompozycji przy kaloryferze, ponieważ wysoka temperatura przyspiesza wysychanie igliwia.
Nie trzeba też wypełniać każdego wolnego miejsca mchem. Dobrze dobrane gałązki, suszone trawy i kilka wyrazistych akcentów potrafią wyglądać naturalniej niż gęsto udekorowany wieniec.
Czy wystarczy zapytać leśniczego o zgodę?
To rozsądny pierwszy krok, ale nie należy traktować go jako gwarancji, że będzie można zebrać dowolny materiał.
W poszczególnych nadleśnictwach obowiązują określone procedury pozyskiwania i sprzedaży produktów leśnych. Leśniczy może wskazać dostępne możliwości, zasady zakupu albo poinformować, że pozyskiwanie określonych roślin nie jest dopuszczalne.
Warto o tym pomyśleć przed wyjazdem do lasu, a nie dopiero wtedy, gdy materiały znajdą się już w samochodzie.
Przed Wszystkimi Świętymi 2026, które przypadają w niedzielę 1 listopada, zainteresowanie naturalnymi dekoracjami będzie rosło. Jednak najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje korzystanie z materiałów o legalnym pochodzeniu. Pozwala to przygotować estetyczny stroik bez ryzyka naruszenia przepisów i bez szkody dla leśnej przyrody.
Przy okazji świątecznych przygotowań warto również zajrzeć do życzeń od LoveNatura, które przypominają o spokoju i czasie dla bliskich.
Rozmowa pod artykułem