Zdrowe odżywianie

Czy zielone pomidory są trujące? Ile tomatyny mają i które można bezpiecznie przerobić

Wyrośnięte zielone pomidory mają ok. 22–40 mg tomatyny na kilogram, małe zawiązki nawet 700 mg/kg. Sprawdź, które nadają się do przetworów, a które wyrzucić.

Pomidory z ogrodu od zielonych do czerwonych, ułożone według stopnia dojrzałości
Fot. Michal Klajban / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
W tym artykule
  1. Wszyscy straszą solaniną. A naprawdę?
  2. Ile tomatyny jest w słoiku? Policzmy
  3. Kiedy uważać
  4. Co zrobić z zielonymi pomidorami z działki

Zielone pomidory nie są trucizną, ale też nie są niewinne. Zawierają glikoalkaloid tomatynę: wyrośnięte zielone owoce mają jej około 22–40 mg/kg, a małe, twarde zawiązki nawet 300–700 mg/kg. Do kiszenia i smażenia nadają się więc tylko duże, w pełni wyrośnięte zielone pomidory, a drobnicę lepiej oddać kompostownikowi.

Te liczby pochodzą z przeglądu Ewy Cieślik „Glikoalkaloidy – substancje toksyczne roślin wyższych”, opublikowanego w kwartalniku „Żywność. Technologia. Jakość” (PTTŻ, 1997). Autorka zaleca, by do przetworów brać wyłącznie owoce w fazie „zielonych wyrośniętych”.

Wszyscy straszą solaniną. A naprawdę?

Co roku w listopadzie wracają dwie skrajności: „zielone pomidory to czysta trucizna” i „babcia robiła z nich sałatkę, nikt nie umarł”. Obie wersje są wygodne, żadna nie jest dokładna.

Po pierwsze, w pomidorach nie ma solaniny. To glikoalkaloid ziemniaka. Pomidor ma własne: α-tomatynę i α-dehydrotomatynę. Według pracy Cieślik tomatyna działa podobnie do solaniny, ale jest od niej mniej toksyczna. Po drugie, jej ilość spada w miarę dojrzewania owocu, bo roślina sama ją rozkłada.

Po trzecie, i to mnie najbardziej zaskoczyło: Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w opinii z 2020 r. przyznał, że ryzyka dla glikoalkaloidów z pomidorów i bakłażana „nie można było scharakteryzować”. Brakuje danych o ich zawartości w żywności (streszczenie opinii EFSA na gov.pl). Nikt więc nie wyznaczył bezpiecznej dawki tomatyny.

Ile tomatyny jest w słoiku? Policzmy

Stadium owocu Tomatyna (mg/kg) W 250 g owoców Co z nim zrobić
Małe zawiązki (do 10 g) 300–700 75–175 mg na kompost
Zielone wyrośnięte 22–40 5,5–10 mg przetwory po obróbce lub dosuszanie
Żółknące ok. 4 ok. 1 mg dojrzeją w domu
Czerwone dojrzałe ok. 3 (ślady) poniżej 1 mg bez ograniczeń

Wartości mg/kg: E. Cieślik (PTTŻ). Kolumnę „W 250 g” przeliczyła redakcja LoveNatura.

Ta sama porcja, 250 g, to od 7 do ponad 30 razy więcej tomatyny, jeśli zamiast dorodnych zielonych pomidorów wrzucisz do garnka drobne zawiązki. Różnica nie leży w przepisie, tylko w sortowaniu.

Kiedy uważać

  • Surowe zielone pomidory do sałatki to zły pomysł. Fiński urząd ds. żywności Ruokavirasto nie zaleca ich jedzenia.
  • Dzieci. Przy tej samej porcji dostają więcej substancji na kilogram masy ciała.

Duże dawki glikoalkaloidów, jak opisuje EFSA, dają nudności, wymioty, biegunkę i ból brzucha. Jeśli takie objawy pojawią się po posiłku, skontaktuj się z lekarzem albo ośrodkiem toksykologicznym. Ten tekst nie zastępuje porady medycznej.

Co zrobić z zielonymi pomidorami z działki

Najprostsza droga to w ogóle ich nie jeść na zielono. Wyrośnięte owoce z białawą lub żółtą plamką przy ogonku zwykle dojrzewają w domu. Jak to zrobić krok po kroku, w temperaturze i z kontrolą pleśni, opisałyśmy w poradniku zielone pomidory po sezonie: jak doprowadzić je do dojrzałości. Podobny problem z ziemniakami wyjaśnia tekst o zielonych ziemniakach i solaninie.

Krzaki po zbiorach i grządki na przyszły sezon? Terminy na grudzień i styczeń są w dziale Z kalendarza ogrodnika.

Fot.: pomidory z przydomowej uprawy od zielonych do dojrzałych. Michal Klajban / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org.

Rozmowa pod artykułem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone *.