Buraki upieczone w listopadzie mogą spokojnie poczekać w zamrażarce do Wigilii. Na łamach serwisu informacyjnego lovenatura.pl sprawdzamy, czy takie przygotowanie ma sens również pod względem smaku. Odpowiedź jest prosta: tak, ale pod warunkiem, że warzywa zostaną odpowiednio upieczone, szybko schłodzone i szczelnie zapakowane. W przeciwnym razie grudniowy barszcz może okazać się mniej aromatyczny, niż oczekiwaliśmy.
Przygotowanie buraków z kilkutygodniowym wyprzedzeniem to dobry sposób na ograniczenie przedświątecznej pracy. Szczególnie w listopadzie, kiedy łatwo jeszcze kupić jędrne korzenie z jesiennych zbiorów. Trzeba jednak wiedzieć, co dokładnie można zrobić wcześniej, a które składniki barszczu lepiej zostawić na grudzień.
Czy można mrozić pieczone buraki na barszcz wigilijny?
Tak. Upieczone buraki można zamrozić i wykorzystać po kilku tygodniach do przygotowania czerwonego barszczu. Nie należy jednak mylić zachowania smaku z zachowaniem idealnie takiej samej konsystencji.
Podczas mrożenia woda znajdująca się w komórkach warzyw tworzy kryształki lodu. Po rozmrożeniu buraki mogą być bardziej miękkie i oddawać nieco soku. W sałatce, w której liczy się jędrność kawałków, taka zmiana bywa zauważalna. W barszczu praktycznie nie przeszkadza, ponieważ warzywa i tak mają oddać smak oraz kolor do wywaru.
Co więcej, pieczenie ma pewną przewagę nad gotowaniem buraków w dużej ilości wody. Podczas pieczenia ich naturalna słodycz staje się bardziej wyczuwalna, a część substancji smakowych nie przechodzi do wody, którą później się wylewa.
Zwracają na to uwagę specjaliści z University of Illinois Extension, opisując wpływ pieczenia na smak buraków.
Wskazówka specjalistów University of Illinois Extension: mrożenie nie poprawia jakości warzyw, lecz pozwala zachować jakość, jaką miały przed zamrożeniem. Dlatego do przygotowania zapasów warto wybierać młodsze, delikatne buraki zamiast dużych, włóknistych korzeni.
Jeżeli burak przed pieczeniem jest twardy, łykowaty i ma słaby smak, zamrażarka nie sprawi, że w grudniu stanie się lepszy.
Jak upiec buraki w listopadzie, żeby nadawały się do zamrożenia?

Najlepiej sprawdzają się buraki średniej wielkości, o podobnej średnicy. Dzięki temu upieką się równomiernie. Nie trzeba ich wcześniej obierać ani kroić na drobne kawałki.
Przygotowanie krok po kroku:
- Wybierz zdrowe korzenie. Odrzuć buraki z oznakami gnicia, pleśni lub wyraźnego zwiędnięcia. Dobrze, jeśli mają zbliżoną wielkość.
- Dokładnie je umyj. Usuń ziemię, ale pozostaw skórkę. Nie odcinaj całkowicie cienkiego korzenia ani nasady łodyg przed pieczeniem.
- Umieść w naczyniu żaroodpornym. Przykryj je pokrywką lub szczelnie osłoń, aby ograniczyć wysychanie warzyw.
- Piecz w temperaturze około 190°C. Średnie buraki zwykle potrzebują 50–75 minut, a duże mogą wymagać dłuższego pieczenia. Sprawdzaj miękkość nożem.
- Nie doprowadzaj do przesuszenia. Warzywa powinny być miękkie w środku, ale nie przypalone ani wyschnięte na brzegach.
- Po upieczeniu ostudź je i obierz. Gdy przestaną parzyć, skórka powinna schodzić znacznie łatwiej.
Podobną metodę pieczenia całych buraków w temperaturze 190°C wykorzystuje popularny polski serwis kulinarny Kwestia Smaku w przepisie na barszcz wigilijny z pieczonych buraków.
Przed zamrożeniem nie trzeba dodawać octu, cukru, oleju ani przypraw. Najpraktyczniej przechować same buraki, a ostateczny smak barszczu ustalić dopiero podczas gotowania świątecznego wywaru.
Mrożenie pieczonych buraków: lepiej w całości, plasterkach czy kostce?
Na barszcz wigilijny najlepiej przygotować buraki w grubszych plasterkach lub kawałkach. Zajmują mniej miejsca niż całe korzenie i łatwo dodać je bezpośrednio do wywaru.
Nie ma potrzeby ścierania wszystkich buraków na drobnej tarce już w listopadzie. Mocno rozdrobnione warzywa mają większą powierzchnię kontaktu z powietrzem, a po rozmrożeniu puszczają sok. Nie przekreśla to ich przydatności do barszczu, ale utrudnia uzyskanie klarownego wywaru.
Najbardziej praktyczny sposób to:
- pokroić ostudzone buraki na plasterki o grubości około 1–2 cm lub większe kawałki;
- podzielić je na porcje potrzebne do jednego gotowania;
- umieścić w woreczkach przeznaczonych do mrożenia;
- usunąć możliwie dużo powietrza i szczelnie zamknąć opakowanie;
- zapisać nazwę produktu oraz datę zamrożenia.
Jeżeli podczas krojenia wydzieli się trochę soku, można zachować go razem z burakami w szczelnym pojemniku. Nie warto natomiast dolewać do opakowania dużej ilości wody. Powstanie niepotrzebna bryła lodu, którą później trzeba będzie rozmrozić.
Ważne jest również szybkie schłodzenie po pieczeniu. Nie zostawiaj buraków na kuchennym blacie do następnego dnia. Podziel je na mniejsze porcje i umieść w lodówce w ciągu 1–2 godzin od zakończenia przygotowania. Do zamrażarki powinny trafić już chłodne.
Jak długo pieczone buraki mogą leżeć w zamrażarce?

Od drugiej połowy listopada do Wigilii pozostaje około miesiąca. To krótki okres z punktu widzenia przechowywania mrożonych warzyw. Jeżeli zamrażarka utrzymuje stałą temperaturę -18°C lub niższą, a buraki zostały prawidłowo przygotowane, nie ma potrzeby odkładania ich pieczenia do grudnia.
Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna we Wrocławiu w swoich zaleceniach dotyczących zamrażania żywności podaje dla owoców i warzyw ogólny przedział przechowywania wynoszący 6–12 miesięcy. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt zachowa przez cały ten okres identyczny smak.
W przypadku pieczonych buraków przeznaczonych na barszcz rozsądnie jest wykorzystać zapas w ciągu najbliższych kilku miesięcy. Przygotowanie go na cztery lub pięć tygodni przed świętami nie powinno stanowić problemu jakościowego.
Zalecenie Państwowej Inspekcji Sanitarnej: do zamrażarki nie należy wkładać ciepłych produktów. Mogą częściowo rozmrozić przechowywaną obok żywność. Ważne są także odpowiednie opakowania, stała temperatura oraz oznaczenie daty zamrożenia.
Największym wrogiem smaku nie jest sam miesiąc spędzony w zamrażarce, lecz dostęp powietrza, przesuszenie i wahania temperatury.
Czy przed gotowaniem barszczu trzeba rozmrażać buraki?
Niekoniecznie. Jeżeli buraki zostały upieczone do miękkości i zamrożone w kawałkach, można dodać je bezpośrednio do gorącego wywaru. Trzeba jedynie uwzględnić czas potrzebny na ich ogrzanie.
W przypadku dużych, zbitych porcji wygodniejsze będzie wcześniejsze rozmrożenie w lodówce. Pozwoli to łatwiej rozdzielić kawałki i ocenić, ile buraków rzeczywiście potrzeba.
Nie należy rozmrażać ich przez wiele godzin w temperaturze pokojowej. Brytyjska Food Standards Agency zaleca rozmrażanie żywności w lodówce, ponieważ niska temperatura ogranicza namnażanie drobnoustrojów.
Warto też zachować sok, który pojawi się po rozmrożeniu. Jeżeli buraki były prawidłowo przechowywane, można dodać go razem z warzywami do gotowanego barszczu.
Barszcz wigilijny z mrożonych pieczonych buraków. Co zrobić, żeby miał głęboki kolor?

Same pieczone buraki nie wystarczą do przygotowania dobrego barszczu wigilijnego. Potrzebny jest aromatyczny wywar i odpowiednia równowaga między słodyczą a kwasowością.
Na około 2 litry barszczu można przygotować:
- 800 g – 1 kg upieczonych i zamrożonych buraków;
- 2 litry wywaru warzywnego;
- 15–20 g suszonych grzybów, jeśli lubimy ich aromat;
- 2 ząbki czosnku;
- 2 liście laurowe i 3 ziarna ziela angielskiego;
- majeranek, sól i pieprz do smaku;
- zakwas buraczany albo niewielką ilość soku z cytryny do końcowego doprawienia.
Najpierw przygotuj wywar z przyprawami i grzybami. Następnie dodaj pieczone buraki i ogrzewaj całość na niewielkim ogniu, aż warzywa oddadzą wywarowi smak i kolor. Zwykle wystarczy kilkanaście do około 30 minut, zależnie od wielkości kawałków i intensywności oczekiwanego smaku.
Gotowy barszcz przecedź. Jeżeli zamierzasz użyć zakwasu buraczanego, dolewaj go stopniowo pod koniec przygotowania, próbując zupy. Po dodaniu zakwasu nie doprowadzaj jej do intensywnego wrzenia.
Dlaczego warto zachować tę kolejność? Pieczone buraki zapewniają wyraźną słodycz i buraczany aromat, natomiast zakwas wnosi charakterystyczną kwasowość. Nie są to składniki, które trzeba przygotowywać jednocześnie.
Domowy zakwas najlepiej zrobić osobno, bliżej świąt, ze świeżych surowych buraków. Tradycję przygotowywania kwasu buraczanego oraz jego zastosowanie do barszczu opisuje również Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Buraki można przygotować w listopadzie. Ostateczny smak świątecznego barszczu najlepiej dopracować w grudniu.
Nie pomyl mrożenia ze zwykłym pasteryzowaniem buraków w słoikach
To ważna różnica, szczególnie gdy ktoś zamiast zamrażarki planuje wykorzystać słoiki. Buraki należą do warzyw o niskiej kwasowości. Samo upieczenie, włożenie do słoika i podgrzanie go w garnku z wodą nie gwarantuje uzyskania bezpiecznej konserwy nadającej się do przechowywania w temperaturze pokojowej.
W takich warunkach problemem może być między innymi bakteria Clostridium botulinum, odpowiedzialna za zatrucie jadem kiełbasianym.
Amerykańskie National Center for Home Food Preservation podaje, że konserwowanie zwykłych buraków w słoikach wymaga specjalnego urządzenia do przetworów ciśnieniowych i odpowiednio dobranych parametrów obróbki.
Inaczej wygląda przygotowanie buraków marynowanych w occie według sprawdzonej receptury, w której kontrolowana kwasowość pozwala zastosować inną metodę konserwowania.
Na potrzeby jednego wigilijnego barszczu zamrożenie upieczonych buraków jest prostszym rozwiązaniem niż przygotowywanie domowych konserw. Trzeba tylko pamiętać, że mrożenie nie sterylizuje żywności i nie zastępuje zasad higieny.
Najczęstsze błędy przy mrożeniu buraków na święta
Nawet dobrze upieczone warzywa można zepsuć niewłaściwym przechowywaniem. Szczególnie warto unikać czterech błędów:
- Zbyt długiego pieczenia. Przesuszone buraki już przed zamrożeniem mają mniej przyjemną konsystencję.
- Pakowania jeszcze ciepłych warzyw. Sprzyja to powstawaniu kondensatu i ogrzewaniu innych produktów w zamrażarce.
- Przechowywania w nieszczelnych woreczkach. Kontakt z zimnym, suchym powietrzem prowadzi do wysuszenia powierzchni, czyli tak zwanego oparzenia mrozowego.
- Wielokrotnego rozmrażania i zamrażania. Pogarsza to jakość produktu i przy niewłaściwym postępowaniu może stwarzać zagrożenie mikrobiologiczne.
Praktycznym rozwiązaniem jest porcjowanie buraków według wielkości garnka, w którym zwykle przygotowuje się barszcz. Zamiast jednego dwukilogramowego pakunku lepiej zrobić dwa mniejsze.
Czy warto przygotować buraki na Wigilię już w listopadzie?
Tak, szczególnie jeśli w grudniu trudno znaleźć czas na wielogodzinne przygotowania. Pieczenie buraków wcześniej pozwala wykorzystać jesienne zakupy i ograniczyć liczbę czynności wykonywanych tuż przed świętami.
Najważniejsze, żeby nie oczekiwać od mrożonych warzyw dokładnie takiej samej struktury jak od świeżo upieczonych. W barszczu ta różnica ma jednak niewielkie znaczenie. Znacznie bardziej liczy się jakość samych buraków, sposób pieczenia oraz odpowiednio przygotowany wywar.
Jeżeli więc pod koniec listopada trafisz na dobre, jędrne buraki, nie musisz czekać z ich pieczeniem do 23 grudnia. Możesz przygotować zapas, schować go do zamrażarki i wrócić do gotowania dopiero przed Wigilią. Zakwas, suszone grzyby i końcowe doprawianie zostaw na później — wtedy najłatwiej uzyskać barszcz o właściwej słodyczy, kwasowości i aromacie.
W listopadzie można przygotować nie tylko buraki, ale również farsz do pierogów z kapustą i grzybami, który warto zamrozić przed Wigilią.





Rozmowa pod artykułem