Ochrona owoców

Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?

Jabłka gniją podczas przechowywania? Sprawdź, jak odróżnić obicie od zgnilizny, rozpoznać brązowe plamy i uratować pozostałe owoce w piwnicy.

Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?
Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?
W tym artykule
  1. Brązowe plamy na jabłkach. Po czym poznać, że to już zgnilizna?
  2. Obite jabłko, zgnilizna czy zwykła wilgoć? Proste porównanie
  3. Jakie choroby najczęściej powodują gnicie jabłek podczas przechowywania?
  4. Mokra zgnilizna jabłek – miękka plama, która szybko się powiększa
  5. Szara pleśń – kiedy kilka jabłek gnije razem
  6. Brunatna i gorzka zgnilizna – podobne plamy, różny przebieg
  7. Znalazłeś zgniłe jabłko w skrzynce? Zrób tych pięć rzeczy
  8. Czy można odkroić brązową część jabłka i zjeść resztę?
  9. Krople wody na skrzynkach z jabłkami. Czy to oznacza, że owoce zaczynają gnić?
  10. Jaka temperatura w piwnicy jest najlepsza do przechowywania jabłek?
  11. Dlaczego zdrowe z zewnątrz jabłko jest brązowe w środku?
  12. Jak często przeglądać jabłka, żeby nie stracić całego zapasu?
  13. Czego nie robić, gdy jabłka zaczynają gnić?
  14. Czy jeden zgniły owoc naprawdę może zniszczyć całą skrzynkę?

Jeszcze niedawno były twarde, pachnące i wyglądały na zdrowe. Teraz na niektórych jabłkach w piwnicy pojawiają się brązowe plamy, a skórka pod palcem zaczyna się zapadać. W listopadzie, po kilku tygodniach przechowywania, taki widok nie należy do rzadkości. W serwisie informacyjnym lovenatura.pl wyjaśniamy, jak odróżnić zwykłe obicie od rozwijającej się zgnilizny, które owoce trzeba usunąć i co zrobić, żeby nie stracić całego jesiennego zbioru.

Najważniejsza jest szybka reakcja. Jabłko z uszkodzoną skórką nie musi być jeszcze zepsute, ale miękka, powiększająca się plama może oznaczać infekcję grzybową. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, gdy kilka owoców leżących obok siebie zaczyna gnić w tym samym miejscu skrzynki.

Brązowe plamy na jabłkach. Po czym poznać, że to już zgnilizna?

Sam kolor plamy nie wystarczy do postawienia rozpoznania. Brązowy ślad może powstać po uderzeniu jabłka o twardą powierzchnię, ale podobnie wygląda początek niektórych chorób przechowalniczych. Trzeba sprawdzić również konsystencję miąższu, stan skórki i to, czy zmiana się powiększa.

Najczęstsze sygnały ostrzegawcze to:

  • Miękka, zapadająca się plama – zwłaszcza gdy jej powierzchnia jest wilgotna i stopniowo się rozszerza.
  • Brązowe przebarwienie przy szypułce lub kielichu – może być jednym z pierwszych objawów choroby, która rozwijała się wcześniej bez widocznych oznak.
  • Szary, biały albo niebieskozielony nalot – wskazuje na rozwój pleśni i wymaga usunięcia porażonego owocu.
  • Nieprzyjemny zapach pleśni lub fermentacji – często towarzyszy zaawansowanemu rozkładowi miąższu.
  • Wilgotne, rozpadające się owoce – świadczą o daleko posuniętym gniciu, a wydostający się sok może zabrudzić sąsiednie jabłka.

Nie warto czekać, aż na jabłku pojawi się widoczna pleśń. Infekcja może rozwijać się w miąższu wcześniej, a pierwszym sygnałem będzie jedynie niewielka miękka plama.

Obite jabłko, zgnilizna czy zwykła wilgoć? Proste porównanie

Przy przeglądaniu zapasów pomocne jest rozróżnienie kilku charakterystycznych sytuacji.

Co widać?Co może być przyczyną?Co zrobić?
Brązowy ślad po ucisku, bez nalotu i nieprzyjemnego zapachuUszkodzenie mechaniczneOdłożyć osobno, sprawdzić miąższ i szybko wykorzystać, jeśli nie ma oznak gnicia
Miękka, mokra, powiększająca się plamaRozwijająca się zgniliznaUsunąć owoc z zapasu
Szary nalot i kilka gnijących jabłek obok siebieMożliwa szara pleśńUsunąć porażone owoce i sprawdzić te, które miały z nimi kontakt
Niebieskozielony nalot na miękkim miąższuMożliwa mokra zgnilizna wywołana przez PenicilliumWyrzucić jabłko, nie przeznaczać go na sok
Krople wody na ściankach skrzynki, owoce jeszcze jędrneSkraplanie wilgociPoprawić wentylację, sprawdzić temperaturę i osuszyć pojemnik

To wskazówki do wstępnej oceny, a nie laboratoryjne rozpoznanie choroby. Jeśli po przekrojeniu jabłka widać rozległe, miękkie przebarwienia albo grzybnię w środku, nie należy go jeść.

Jakie choroby najczęściej powodują gnicie jabłek podczas przechowywania?

Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?

Wiele osób zakłada, że problem zaczyna się dopiero w piwnicy. Tymczasem część infekcji powstaje jeszcze w sadzie, a widoczne objawy pojawiają się dopiero po zbiorach.

W polskich warunkach istotne są między innymi trzy rodzaje zgnilizny opisane w metodyce ochrony jabłoni Instytutu Ogrodnictwa – PIB.

Mokra zgnilizna jabłek – miękka plama, która szybko się powiększa

Sprawcą tej choroby jest grzyb Penicillium expansum. Najczęściej wykorzystuje uszkodzenia skórki powstałe podczas zbierania, przenoszenia lub układania owoców.

Na początku pojawia się jasnobrązowa albo lekko zielonkawa plama. Miąższ pod nią staje się miękki i wodnisty. W późniejszym stadium na powierzchni mogą pojawić się charakterystyczne niebieskozielone skupienia zarodników.

To jedna z chorób, których objawy mogą występować już na początku przechowywania.

Szara pleśń – kiedy kilka jabłek gnije razem

Szara pleśń, wywoływana przez Botrytis cinerea, potrafi rozwijać się w charakterystycznych skupiskach. Początkowo brązowa plama może pojawić się w okolicy kielicha owocu. Z czasem miąższ mięknie, a na powierzchni tworzy się szary nalot.

Ważne jest to, że grzybnia może przenosić infekcję na jabłka bezpośrednio stykające się z chorym owocem. Właśnie dlatego niepokojący jest widok kilku gnijących jabłek w jednym rogu skrzynki.

„W wyniku zakażenia przez kontakt innych owoców powstają gniazda gnijących jabłek”.Instytut Ogrodnictwa – PIB, „Metodyka integrowanej ochrony jabłoni”, s. 47.

Oznacza to, że usunięcie jednego chorego jabłka może nie wystarczyć. Trzeba obejrzeć wszystkie owoce znajdujące się bezpośrednio obok niego.

Brunatna i gorzka zgnilizna – podobne plamy, różny przebieg

Brunatna zgnilizna powodowana przez grzyby z rodzaju Monilinia może pojawić się jeszcze przed zbiorem lub w pierwszych miesiącach przechowywania. Porażona część owocu brązowieje, a później może stawać się bardzo ciemna, niemal czarna.

Z kolei gorzka zgnilizna jabłek, związana między innymi z grzybami z rodzaju Neofabraea, często ujawnia się dopiero po dłuższym przechowywaniu. Jej początkiem bywają niewielkie brązowe plamy wokół przetchlinek, czyli drobnych punktów na skórce.

Nie każda choroba rozwija się od razu po zbiorach. Jabłko może wyglądać zdrowo jesienią, a pierwsze oznaki infekcji pokazać dopiero zimą.

Przykładowe zdjęcia zmian wywołanych przez Penicillium expansum można porównać w galerii diagnostycznej Washington State University. Fotografie szarej pleśni publikuje również Penn State Extension. Warto zwrócić uwagę na wygląd plam, obecność grzybni i miejsce rozpoczęcia gnicia.

Znalazłeś zgniłe jabłko w skrzynce? Zrób tych pięć rzeczy

Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?

Jeśli w piwnicy pojawiły się pierwsze chore owoce, nie trzeba od razu wyrzucać wszystkich zapasów. Potrzebna jest jednak dokładna selekcja.

  1. Wyjmij wszystkie wyraźnie zgniłe jabłka. Rób to ostrożnie, żeby nie rozgniatać ich i nie rozprowadzać soku po pozostałych owocach.
  2. Sprawdź jabłka leżące bezpośrednio przy spleśniałych. Te, które dotykały pleśni, również najlepiej odrzucić. Pozostałe obejrzyj z każdej strony.
  3. Oddziel owoce z drobnymi obiciami. Jeżeli nie ma oznak infekcji, można je ocenić po przekrojeniu i przeznaczyć do szybkiego spożycia. Nie wkładaj ich z powrotem do zapasu na zimę.
  4. Oczyść skrzynkę. Usuń resztki owoców i zabrudzenia. Jeśli pojemnik jest mokry, pozwól mu wyschnąć przed ponownym wykorzystaniem.
  5. Sprawdź warunki w piwnicy. Zmierz temperaturę, poszukaj skroplonej wody i upewnij się, że powietrze może przepływać między skrzynkami.

Amerykańska służba bezpieczeństwa żywności USDA zaleca wyrzucenie spleśniałych owoców oraz tych, które bezpośrednio się z nimi stykały. Pozostałe można zachować po dokładnym sprawdzeniu, jeśli nie mają oznak pleśni ani nadmiernego rozmiękczenia. Szczegóły znajdują się w zaleceniach USDA dotyczących spleśniałych owoców.

Czy można odkroić brązową część jabłka i zjeść resztę?

Odpowiedź zależy od tego, co spowodowało przebarwienie.

Jeśli jabłko zostało lekko obite, skórka jest cała, nie ma pleśni ani zapachu zepsucia, a pozostały miąższ jest zdrowy i jędrny, uszkodzony fragment można wyciąć. Takie owoce najlepiej wykorzystać szybko, zamiast przechowywać je przez kolejne tygodnie.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy plama jest mokra, miękka, pokryta nalotem lub wyraźnie się powiększa. Wtedy nie ma pewności, jak głęboko rozwinęła się infekcja.

Szczególnie ważne jest to przy przygotowywaniu domowego soku jabłkowego.

Niektóre pleśnie rozwijające się na jabłkach mogą wytwarzać patulinę – toksyczną substancję, która może przenikać również do części miąższu wyglądających na zdrowe. Samo wycięcie widocznej pleśni nie gwarantuje jej usunięcia.

Co więcej, patulina jest stosunkowo odporna na działanie wysokiej temperatury. Pasteryzacja soku nie stanowi więc niezawodnego sposobu pozbycia się tego zagrożenia.

Ważna uwaga dotycząca bezpieczeństwa żywności: eksperci amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) wskazują, że do produkcji soku nie należy wykorzystywać owoców spleśniałych, zgniłych ani uszkodzonych w sposób zwiększający ryzyko skażenia patuliną. Obróbka cieplna nie daje gwarancji usunięcia już obecnej toksyny.Na podstawie wytycznych FDA dotyczących bezpieczeństwa soków owocowych.

Nie warto więc przeznaczać zgniłych jabłek na sok, mus czy przetwory tylko dlatego, że szkoda je wyrzucić. Do przetwarzania najlepiej wybierać owoce zdrowe, bez śladów gnicia.

Krople wody na skrzynkach z jabłkami. Czy to oznacza, że owoce zaczynają gnić?

Nie zawsze. W listopadzie problemem bywają różnice temperatur pomiędzy chłodną piwnicą a cieplejszym powietrzem dostającym się do środka. W pewnych warunkach para wodna skrapla się na zimnych powierzchniach.

Wilgotne ścianki skrzynki nie są jeszcze dowodem wystąpienia choroby. Są jednak sygnałem, że należy sprawdzić mikroklimat pomieszczenia.

Wysoka wilgotność powietrza pomaga jabłkom zachować jędrność, ale woda pozostająca na owocach, słaba wentylacja i zbyt wysoka temperatura mogą sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych.

Dlatego nie należy próbować osuszać całej piwnicy za wszelką cenę. Ważniejsze jest utrzymywanie stabilnej temperatury, właściwej wilgotności i przepływu powietrza.

Jaka temperatura w piwnicy jest najlepsza do przechowywania jabłek?

Według zaleceń polskiej Państwowej Inspekcji Sanitarnej jabłka najlepiej przechowywać w temperaturze od 0 do 4°C, w ciemnym pomieszczeniu z możliwością wietrzenia.

Z kolei specjaliści University of Maine Cooperative Extension zwracają uwagę, że temperatura optymalna zależy także od odmiany jabłek. Większość dobrze znosi warunki bliskie 0°C, ale odmiany wrażliwe na uszkodzenia chłodowe wymagają nieco wyższej temperatury.

W profesjonalnych warunkach przechowalniczych dla jabłek często zaleca się wilgotność względną powietrza około 90–95%. Nie oznacza to jednak, że owoce powinny być mokre.

W domowej piwnicy warto zadbać o kilka szczegółów:

  • ustawić skrzynki tak, aby powietrze mogło swobodnie przepływać między nimi;
  • nie przysuwać pojemników ciasno do wilgotnych ścian;
  • nie dopuszczać do przemarzania owoców;
  • unikać nagłych i częstych zmian temperatury;
  • nie przykrywać całego zapasu szczelną folią;
  • kontrolować wilgoć na owocach i wewnętrznych ściankach pojemników.

„Owoce: jabłka i gruszki przechowasz w ciemnym, chłodnym pomieszczeniu, w którym powinna być zachowana możliwość wietrzenia”.Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim, zalecenia dotyczące przechowywania żywności na zimę.

Jeżeli w piwnicy jest stale 10–12°C, jabłka będą zazwyczaj dojrzewały i miękły znacznie szybciej niż w odpowiednio chłodnym miejscu. Przy takich warunkach nie należy zakładać, że cały zapas przetrwa do końca zimy.

Dlaczego zdrowe z zewnątrz jabłko jest brązowe w środku?

Czasami skórka pozostaje gładka, a dopiero po przekrojeniu widać brązowy miąższ. Przyczyna nie zawsze jest infekcyjna.

U jabłek występują również zaburzenia fizjologiczne związane między innymi ze stopniem dojrzałości, warunkami przechowywania i gospodarką wapniową owoców. Mogą powodować korkowate plamki pod skórką, szklistość miąższu albo jego wewnętrzne brązowienie.

Nie należy jednak automatycznie uznawać każdego wewnętrznego przebarwienia za nieszkodliwe. Jeśli wokół komór nasiennych występuje miękka, gnijąca tkanka lub grzybnia, może to być ośrodkowe gnicie jabłka.

Jeżeli w jednej skrzynce kilka owoców wygląda zdrowo, ale po przekrojeniu ma ciemny, rozpadający się środek, warto sprawdzić także pozostałe jabłka z tej partii.

Jak często przeglądać jabłka, żeby nie stracić całego zapasu?

Jabłka gniją w skrzynkach podczas przechowywania: jak rozpoznać pierwsze oznaki choroby, które owoce wyrzucić i jak uratować resztę zapasów?

W domowych warunkach rozsądnym rozwiązaniem jest kontrola przynajmniej raz w tygodniu. Jeżeli pojawiły się już pierwsze ogniska gnicia, przez pewien czas warto sprawdzać owoce częściej, na przykład co dwa lub trzy dni.

Nie trzeba za każdym razem przerzucać wszystkich jabłek z jednej skrzynki do drugiej. Częste przesypywanie powoduje dodatkowe obicia. Lepiej układać zapasy tak, aby mieć do nich wygodny dostęp i móc delikatnie obejrzeć owoce.

Pomocne jest również rozdzielenie jabłek według stanu i przewidywanego czasu przechowywania. Owoce dojrzałe, z niewielkimi uszkodzeniami mechanicznymi, ale bez oznak gnicia powinny być wykorzystane wcześniej. Najzdrowsze, jędrne egzemplarze można pozostawić na dłużej.

Czego nie robić, gdy jabłka zaczynają gnić?

Niektóre domowe sposoby zamiast pomagać mogą pogorszyć sytuację.

  • Nie myj całego zapasu przed ponownym schowaniem. Jabłka przeznaczone do długiego przechowywania powinny pozostać czyste, ale suche. Myj je przed spożyciem.
  • Nie wkładaj z powrotem owoców z podejrzanymi mokrymi plamami. Ich stan może szybko się pogorszyć.
  • Nie licz na to, że chłód wyleczy już zgniłe jabłko. Obniżenie temperatury może spowalniać rozwój choroby, ale nie odwraca istniejących uszkodzeń.
  • Nie stosuj chemicznych środków ochrony roślin na zebranych jabłkach. Preparaty stosowane w sadach nie są domowym sposobem ratowania owoców przeznaczonych do jedzenia.
  • Nie zasłaniaj szczelnie skrzynek, w których już pojawiła się wilgoć. Najpierw usuń jej przyczynę i zapewnij odpowiednią wymianę powietrza.

Czy jeden zgniły owoc naprawdę może zniszczyć całą skrzynkę?

Nie oznacza to, że wszystkie sąsiednie jabłka natychmiast stają się zepsute. Ryzyko jest jednak rzeczywiste, szczególnie w przypadku chorób rozwijających się przez bezpośredni kontakt owoców.

Znaczenie mają także wcześniejsze uszkodzenia skórki, temperatura, wilgotność i długość przechowywania. Skrzynka pełna zdrowych, jędrnych jabłek w chłodnej piwnicy zachowa się inaczej niż zapas owoców mocno dojrzałych, obitych i przechowywanych w cieple.

Dlatego po znalezieniu pierwszych zgniłych jabłek najlepiej zrobić trzy rzeczy: usunąć chore egzemplarze, dokładnie ocenić sąsiednie owoce i poprawić warunki przechowywania.

Przede wszystkim nie należy czekać, aż problem stanie się widoczny z daleka. Niewielka plama zauważona podczas listopadowej kontroli może być ostatnim momentem, w którym da się bez większych strat zabezpieczyć pozostałe owoce na zimę.

Przy okazji jesiennych prac w sadzie warto również wiedzieć, kiedy lepiej zrezygnować z sadzenia drzewek owocowych w mokrej ziemi i jak prawidłowo przechować sadzonki z gołym korzeniem.

Rozmowa pod artykułem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone *.