Ochrona owoców

Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?

Zające obgryzają korę, a nornice atakują przy ziemi. Sprawdź, jaką siatką zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zimą bez trucizny.

Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?
Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?
W tym artykule
  1. Zając czy nornica? Sprawdź, gdzie zaczyna się uszkodzenie
  2. Jaka siatka ochroni jednocześnie przed zającami i nornicami?
  3. Najważniejsze jest zabezpieczenie przy samej ziemi
  4. Jak zrobić osłonę na młodą jabłoń lub gruszę krok po kroku?
  5. Czy można owinąć pień zwykłą folią? Tego lepiej nie robić
  6. Wysoka trawa i ściółka mogą ułatwić gryzoniom dotarcie do drzewa
  7. Bez trucizny nie znaczy bez ochrony
  8. Jak sprawdzić, czy zimowa osłona rzeczywiście działa?
  9. Co zrobić, jeśli kora jest już obgryziona?
  10. Listopadowy przegląd sadu może oszczędzić rozczarowania wiosną

W listopadzie młode jabłonie i grusze mogą wyglądać zupełnie zdrowo, choć zagrożenie czai się już przy ich korzeniach. Zające obgryzają delikatną korę na pniach, a nornice, norniki i myszy potrafią uszkadzać drzewa tuż przy ziemi, czasem pod jej powierzchnią. W serwisie informacyjnym lovenatura.pl wyjaśniamy, jak zabezpieczyć oba miejsca bez stosowania trutek. Wystarczy odpowiednio dobrana siatka, ale o skuteczności ochrony decydują szczegóły, które łatwo przeoczyć.

Najgorszy scenariusz często wychodzi na jaw dopiero wiosną. Drzewko zaczyna wypuszczać pąki, po czym jego wzrost słabnie albo młode liście więdną. Przyczyną może być kora zniszczona podczas zimowego żerowania. Jeśli uszkodzenie obejmuje cały obwód pnia, transport substancji odżywczych zostaje poważnie zaburzony.

Zając czy nornica? Sprawdź, gdzie zaczyna się uszkodzenie

Nie każde obgryzione drzewko padło ofiarą zająca. Wiele zależy od wysokości uszkodzeń, wielkości śladów zębów i tego, co dzieje się wokół pnia.

  • Zające obgryzają korę na widocznej części pnia, a także mogą ścinać młode pędy. Po opadach śniegu dosięgają miejsc, które wcześniej były dla nich niedostępne.
  • Nornice, norniki i myszy mogą uszkadzać korę przy powierzchni ziemi. W pobliżu często widać niewielkie otwory, ścieżki w trawie albo płytkie korytarze.
  • Karczowniki potrafią uszkadzać również podziemne części drzew, w tym korzenie. Sama osłona nadziemnej części pnia nie rozwiązuje wtedy całego problemu.

Specjaliści z University of California Statewide Integrated Pest Management Program zwracają uwagę, że drobne gryzonie często żerują kilka centymetrów powyżej i poniżej powierzchni gleby. Ich aktywność bywa trudna do zauważenia, szczególnie pod śniegiem.

Jeśli kora wygląda dobrze na wysokości kolan, nie oznacza to jeszcze, że drzewko jest bezpieczne. Najważniejszy fragment pnia może znajdować się tuż pod warstwą ściółki.

Jaka siatka ochroni jednocześnie przed zającami i nornicami?

Do zabezpieczenia kilku młodych drzewek nie trzeba rozbudowanego ogrodzenia. Przydatna będzie drobna, sztywna siatka metalowa, najlepiej ocynkowana, z której można wykonać przewiewny cylinder.

Istotna jest jednak wielkość oczek. Siatka ogrodzeniowa, przez którą nie przejdzie zając, niekoniecznie zatrzyma znacznie mniejszego gryzonia.

Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?

Dlaczego tak drobne oczka? Siatka o średnicy otworów około 6 mm odpowiada rozwiązaniom zalecanym do ograniczania szkód powodowanych przez norniki. Większe oczka, wystarczające przeciw zającom, nie dają tej samej ochrony przy ziemi.

Wysokość również trzeba dopasować do miejsca. Polskie materiały edukacyjne dotyczące sadownictwa podają 60–100 cm jako typowy zakres osłon przeciw zającom. Tam, gdzie zalega śnieg, warto zastosować wyższą konstrukcję.

Najważniejsze jest zabezpieczenie przy samej ziemi

Wyobraźmy sobie młodą gruszę otoczoną siatką o wysokości metra. Z daleka wygląda na dobrze zabezpieczoną. Problem pojawia się, kiedy dolna krawędź siatki kończy się kilka centymetrów ponad gruntem.

Dla drobnego gryzonia taka szczelina może być gotowym wejściem. Nawet jeśli osłona dotyka ziemi, zwierzę może próbować przedostać się pod nią.

Osłona pnia powinna chronić nie tylko to, co widoczne ponad ziemią. O jej skuteczności decyduje również sposób zabezpieczenia dolnej krawędzi.

W zaleceniach UC IPM dotyczących ochrony sadów wskazano, że metalowe osłony przeciw nornikom warto zagłębiać na co najmniej około 15 cm. Nawet to nie daje całkowitej gwarancji, ponieważ zwierzęta mogą próbować przekopać się głębiej.

W przypadku już rosnącej jabłoni lub gruszy trzeba jednak uważać na korzenie. Nie należy głęboko wbijać siatki tuż obok pnia ani przecinać grubych korzeni, aby uzyskać zalecaną głębokość. Jeżeli nie można bezpiecznie wykonać zabezpieczenia, lepiej zastosować szerszy cylinder i regularnie sprawdzać, czy pod jego krawędzią nie powstają przejścia.

Jak zrobić osłonę na młodą jabłoń lub gruszę krok po kroku?

Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?

Najwygodniej wykonać zabezpieczenie w suchy dzień, zanim ziemia zamarznie. Przy kilku drzewkach praca nie wymaga specjalistycznych narzędzi.

  1. Oczyść miejsce wokół pnia. Usuń wysokie chwasty, gęstą trawę i zalegające resztki roślinne. Odsłoń podstawę drzewka, aby sprawdzić stan kory.
  2. Odmierz odpowiedni fragment siatki. Uformuj cylinder na tyle szeroki, żeby nie dotykał pnia i nie uciskał nisko osadzonych gałęzi.
  3. Sprawdź poziom gruntu. Nie zasypuj ziemią nasady pnia ani miejsca szczepienia. Osłona ma otaczać drzewko, a nie zmieniać głębokość jego posadzenia.
  4. Zabezpiecz dolną krawędź. Tam, gdzie pozwalają korzenie, ostrożnie zagłęb siatkę. Zasyp szczelinę i delikatnie dociśnij ziemię, aby nie pozostały otwarte przejścia.
  5. Unieruchom cylinder. Przymocuj go do palików, najlepiej w dwóch miejscach. Ostre końce drutu skieruj na zewnątrz i zabezpiecz.
  6. Skontroluj górną część. Siatka nie powinna ocierać gałęzi przy silnym wietrze. Zostaw możliwość późniejszego powiększenia osłony.

Jeżeli drzewko rośnie blisko pola lub łąki, gdzie zimą regularnie pojawiają się zające, szczególnie ważna będzie wysokość osłony. Przy przewidywanych dużych zaspach powinna ona sięgać przynajmniej kilkadziesiąt centymetrów ponad poziom śniegu.

Eksperci z University of Minnesota Extension zalecają przy ochronie przed królikami, aby ogrodzenie wystawało około 45–60 cm ponad spodziewaną pokrywę śnieżną. To cenna wskazówka również przy planowaniu osłon w miejscach narażonych na szkody od zajęcy.

Czy można owinąć pień zwykłą folią? Tego lepiej nie robić

Po jesiennych porządkach w gospodarstwie często zostaje folia opakowaniowa, kawałek plandeki albo inny materiał, którym łatwo owinąć młode drzewko. Takie rozwiązanie może jednak przynieść więcej problemów niż pożytku.

Ściśle przylegający, nieprzepuszczalny materiał utrudnia wysychanie kory po opadach i odwilży. Pod folią może długo utrzymywać się wilgoć, a zbyt mocne owinięcie dodatkowo uciska rosnący pień.

„Nie należy owijać drzewek folią” — przestrzegają autorzy materiałów sadowniczych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej.

Lepszym rozwiązaniem są przewiewne osłony siatkowe lub odpowiednio dobrane, perforowane osłonki sadownicze. Trzeba jednak pamiętać, że cienkie tworzywo nie zawsze stanowi wystarczającą przeszkodę dla drobnych gryzoni, które mogą je przegryźć.

Osłonka nie powinna działać jak szczelny opatrunek. Ma przede wszystkim uniemożliwić zwierzęciu dotarcie do kory.

Wysoka trawa i ściółka mogą ułatwić gryzoniom dotarcie do drzewa

Jak zabezpieczyć młode jabłonie i grusze przed zającami i nornicami? Jaka siatka ochroni korę i jak prawidłowo ją zamontować?

Wiele szkód zaczyna się nie na samym pniu, ale w jego otoczeniu. Norniki chętnie wykorzystują gęstą roślinność jako osłonę przed drapieżnikami. Pod grubą warstwą ściółki również mogą znaleźć dogodne miejsce do przemieszczania się.

Dlatego pod koniec listopada warto wykonać trzy proste zabiegi:

  • Skrócić wysoką trawę wokół młodych jabłoni i grusz, zwłaszcza w sadzie położonym przy łące lub nieużytkowanej działce.
  • Odsunąć ściółkę od pnia na około 10 cm, pozostawiając odsłonięty pierścień gleby. Pozostała ściółka nadal może chronić glebę przed nadmierną utratą wilgoci.
  • Usunąć gęste sterty resztek roślinnych z bezpośredniego sąsiedztwa drzewek. Nie trzeba sprzątać całego ogrodu do gołej ziemi.

Takie postępowanie jest zgodne z zaleceniami Royal Horticultural Society, która radzi pozostawiać wolną przestrzeń pomiędzy ściółką a podstawą pnia. Z kolei University of Minnesota Extension wskazuje na ograniczanie wysokiej roślinności jako jeden ze sposobów zmniejszania szkód wyrządzanych przez myszy i norniki.

Bez trucizny nie znaczy bez ochrony

Stosowanie trutek nie jest konieczne, aby zabezpieczyć kilka młodych drzew owocowych. Dobrze wykonana bariera mechaniczna chroni bez rozsypywania preparatów w miejscach, do których mogą mieć dostęp inne zwierzęta.

Nie oznacza to jednak, że sam zapach mięty, czosnku lub innych domowych odstraszaczy zapewni podobny rezultat. Trudno przewidzieć, jak długo będzie działał po deszczu czy odwilży. Nie powinien więc zastępować siatki.

W ogrodach, gdzie gryzonie pojawiają się regularnie, znaczenie ma połączenie kilku działań: zabezpieczenia pnia, ograniczenia gęstej roślinności i systematycznego sprawdzania śladów aktywności.

Warto też pamiętać o naturalnych wrogach gryzoni. Sowy, myszołowy i łasice mogą ograniczać ich liczebność, jednak nawet obecność drapieżników nie gwarantuje, że wszystkie młode drzewka pozostaną nietknięte.

Jak sprawdzić, czy zimowa osłona rzeczywiście działa?

Założenie siatki w listopadzie to dopiero początek. Podczas zimy zmienia się poziom śniegu, ziemia osiada, a wiatr może poluzować mocowania.

Po intensywnych opadach śniegu warto sprawdzić, czy zaspa nie sięga górnej krawędzi osłony. Podczas odwilży należy przyjrzeć się jej podstawie. Niewielkie zagłębienia w ziemi, otwory lub charakterystyczne ścieżki pod śniegiem mogą świadczyć o aktywności gryzoni.

Szczególnie uważnie trzeba obejrzeć miejsce, w którym siatka łączy się z gruntem. Jeśli zwierzę dostało się do środka, pozostawienie zamkniętej osłony może paradoksalnie ułatwić mu dalsze żerowanie przy pniu.

Co zrobić, jeśli kora jest już obgryziona?

Najpierw należy ustalić zakres szkody. Powierzchowne uszkodzenie niewielkiego fragmentu kory nie musi oznaczać utraty drzewa. Znacznie poważniejsze jest obgryzienie pnia na całym obwodzie.

Jeżeli kora została usunięta dookoła, mogło dojść do tak zwanego obrączkowania. Uszkodzenie żywych tkanek przewodzących może doprowadzić do zamierania korzeni, nawet gdy korona przez pewien czas nadal wygląda zdrowo.

Nie należy odrywać dobrze trzymającej się kory ani smarować rany przypadkowymi mieszankami. Trzeba zabezpieczyć drzewko przed kolejnymi uszkodzeniami. Przy głębokim obgryzieniu warto jak najszybciej skonsultować się z doświadczonym sadownikiem, który oceni możliwość uratowania rośliny.

Jeśli podejrzewamy uszkodzenia poniżej powierzchni ziemi, glebę przy nasadzie pnia należy odgarniać ostrożnie. Silne szarpanie lub głębokie przekopywanie może dodatkowo uszkodzić korzenie.

Listopadowy przegląd sadu może oszczędzić rozczarowania wiosną

Młode jabłonie i grusze są szczególnie narażone na uszkodzenia, zanim ich kora stanie się grubsza i bardziej odporna. Pod koniec listopada, po opadnięciu liści, łatwo ocenić stan pni i założyć osłony przed nadejściem trwałej zimy.

Najważniejsze, aby zabezpieczenie nie kończyło się kilka centymetrów nad ziemią, nie przylegało ciasno do kory i miało wysokość dostosowaną do spodziewanej pokrywy śnieżnej.

Dobrze zamontowana, drobna siatka może służyć przez kilka sezonów. Trzeba tylko regularnie sprawdzać jej stan, powiększać średnicę wraz ze wzrostem drzewa i pilnować, żeby żadne zwierzę nie znalazło drogi pod dolną krawędzią.

Przed zimą warto zadbać również o truskawki posadzone jesienią i sprawdzić, kiedy je okryć, czym zabezpieczyć przed mrozem oraz jakich błędów unikać.


Rozmowa pod artykułem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane są oznaczone *.