W piątek, 13 listopada, na Pomorzu spodziewany jest silny, porywisty wiatr, który może przewracać donice i uszkadzać rośliny pozostawione na balkonach. W serwisie informacyjnym lovenatura.pl zwracamy uwagę na szczególnie niebezpieczne sytuacje: ciężkie skrzynki na balustradach, wysokie krzewy w niestabilnych pojemnikach oraz lekkie osłonki, które podmuch może zrzucić na chodnik. Kilka prostych czynności wykonanych wcześniej pozwoli uniknąć strat.
Nie każdą roślinę trzeba zabierać do mieszkania. Część może bezpiecznie pozostać na zewnątrz, pod warunkiem że donice zostaną ustawione w odpowiednim miejscu. Warto jednak wiedzieć, które pojemniki wymagają natychmiastowego przeniesienia, a przy których samo przesunięcie pod ścianę nie wystarczy.
Silny wiatr na Pomorzu 13 listopada. Jakie porywy są prognozowane?
Według prognozy IMGW przytoczonej 12 listopada przez Radio ESKA, w piątek nad samym morzem wiatr może osiągać w porywach do 70 km/h, a na północy kraju do 60 km/h. Temperatura maksymalna w Polsce wyniesie od 3 do 7°C. Miejscami możliwe są również opady deszczu, krupy śnieżnej i śniegu.
Na silniejsze podmuchy powinni przygotować się szczególnie mieszkańcy Gdańska, Gdyni, Sopotu oraz nadmorskich miejscowości w rejonach Pucka, Łeby i Ustki. Nie oznacza to jednak, że identyczna prędkość wiatru wystąpi na każdym balkonie.
Znaczenie ma między innymi wysokość piętra, kierunek wiatru i położenie budynku. Na odsłoniętych balkonach oraz pomiędzy blokami, gdzie powstają lokalne przyspieszenia przepływu powietrza, rośliny mogą być bardziej narażone na uszkodzenia.
Nawet donica, której nie można łatwo przesunąć ręką, może się przewrócić, jeśli rośnie w niej wysoki krzew z rozłożystą koroną.
Przed rozpoczęciem zabezpieczania balkonu warto sprawdzić aktualne ostrzeżenia meteorologiczne IMGW. Prognoza zagrożeń wskazuje możliwość wystąpienia niebezpiecznej pogody, ale nie jest równoznaczna z ostatecznie wydanym ostrzeżeniem.
Te rzeczy trzeba zdjąć z balkonu w pierwszej kolejności
Największym zagrożeniem nie zawsze są duże rośliny. Niewielka ceramiczna doniczka spadająca z wysokości kilku pięter może wyrządzić znacznie większą szkodę niż przewrócony na podłodze balkonu ciężki pojemnik.
Dlatego przed nadejściem silnego wiatru należy przede wszystkim usunąć:
- Skrzynki i donice zawieszone po zewnętrznej stronie balustrady – szczególnie jeśli opierają się wyłącznie na hakach albo mają poluzowane mocowania.
- Wiszące kosze z roślinami – mogą gwałtownie się kołysać, uderzać w ściany lub wypaść z uchwytów.
- Lekkie plastikowe osłonki – nawet jeśli zwykle stoją stabilnie, puste lub częściowo wypełnione pojemniki łatwo porwać.
- Małe doniczki ustawione na parapetach i półkach – wystarczy jeden mocniejszy podmuch, aby spadły.
- Dekoracje balkonowe i luźne osłony roślin – lampiony, podstawki, niewielkie podpory i niezabezpieczona agrowłóknina również mogą zostać porwane.
Państwowa Straż Pożarna przypomina o obowiązku zachowania szczególnej ostrożności podczas silnego wiatru. W opublikowanych zaleceniach bezpieczeństwa czytamy:
„Z balkonu, tarasu, podwórka i obejścia usuń (lub zabezpiecz) przedmioty, które mogłyby zostać porwane przez wiatr”.
Nie należy zakładać, że skrzynka zaczepiona o metalową poręcz automatycznie jest bezpieczna. Trzeba sprawdzić stan uchwytów, ich dopasowanie oraz to, czy pojemnik nie może wysunąć się podczas gwałtownego szarpnięcia.
Które rośliny balkonowe są najbardziej narażone na przewrócenie?
W listopadzie na polskich balkonach nadal stoją wrzosy, chryzantemy, ozdobne trawy, niewielkie iglaki, a czasem również hortensje i laurowiśnie. Ich odporność na wiatr jest różna. Duże znaczenie ma nie tylko gatunek, lecz także kształt rośliny i rodzaj pojemnika.
Wysokie trawy ozdobne
Miskanty, rozplenice i inne wysokie trawy tworzą gęste kępy, które przy silnych podmuchach działają jak żagiel. Szczególnie łatwo przewrócić mogą się egzemplarze uprawiane w wąskich, wysokich donicach.
Najbezpieczniej ustawić je przy osłoniętej ścianie, z dala od krawędzi balkonu. Jeżeli kępa jest duża, można delikatnie zebrać i związać suche źdźbła, nie łamiąc ich i nie ściskając zbyt mocno. Nie zastąpi to jednak stabilnego ustawienia całego pojemnika.
Tuja, jałowiec i inne iglaki w donicach
Małe drzewka iglaste wyglądają solidnie, ale ich gęsta korona stawia opór wiatrowi. Szczególnie narażone są rośliny wysokie, posadzone w lekkich donicach o niewielkiej podstawie.
Takie egzemplarze należy przenieść w osłonięte miejsce i sprawdzić, czy pojemnik nie kołysze się przy lekkim nacisku. W przypadku bardzo wysokich roślin można zastosować odpowiednią podporę, ale tylko wtedy, gdy da się ją bezpiecznie ustabilizować. Luźno przywiązany krzew razem z niestabilną podporą nadal może się przewrócić.
Wrzosy i chryzantemy
Wrzosy zwykle nie mają wysokich pędów, jednak często sprzedawane są w niewielkich, lekkich doniczkach. Chryzantemy z rozbudowanymi kwiatostanami są bardziej podatne na łamanie pędów.
Oba gatunki warto ustawić w większym, stabilnym pojemniku lub przenieść na podłogę balkonu przy ścianie. Kwiaty chryzantem mogą ucierpieć również wskutek deszczu i krupy śnieżnej, dlatego osłonięte miejsce będzie dla nich korzystniejsze.
Przy silnym wietrze nie warto kierować się wyglądem rośliny. Niewielki wrzos w lekkiej osłonce może być mniej stabilny niż znacznie większy krzew w szerokiej donicy.
Hortensje, laurowiśnie i rośliny zimozielone
Hortensje z zaschniętymi kwiatostanami oraz laurowiśnie z dużymi liśćmi również mogą stawiać silny opór podmuchom. W listopadzie szczególnie ważna jest stabilność pojemników i ochrona pędów przed mechanicznym uszkodzeniem.
U roślin zimozielonych dochodzi dodatkowo ryzyko przesuszania liści przez zimny wiatr. Jak wyjaśnia brytyjskie Royal Horticultural Society, długotrwałe działanie wiatru może prowadzić do brązowienia i uszkodzenia liści, zwłaszcza gdy korzenie nie są w stanie uzupełniać utraconej wody.
Jak zabezpieczyć donice przed silnym wiatrem? Pięć praktycznych kroków
Nie trzeba od razu kupować specjalnych osłon ani całkowicie opróżniać balkonu. W wielu przypadkach wystarczy zmienić ustawienie roślin i usunąć najbardziej ryzykowne elementy.
- Przenieś donice z balustrady na podłogę. Dotyczy to również pojemników zamocowanych na hakach, jeżeli nie masz pewności, że wytrzymają silne podmuchy.
- Ustaw rośliny przy osłoniętej ścianie. Wybierz miejsce, w którym nie powstaje silny przeciąg między ścianami lub w narożniku. Nie każdy kąt balkonu jest rzeczywiście osłonięty.
- Zgrupuj mniejsze donice. Ustawione blisko siebie pojemniki mogą być mniej narażone na bezpośrednie uderzenia wiatru. Nie powinny jednak opierać się niestabilnie jeden na drugim.
- Sprawdź wysokie pojemniki. Jeśli donica łatwo się kołysze, przenieś ją w bezpieczniejsze miejsce. Ciężar samej ziemi nie gwarantuje stabilności.
- Usuń luźne elementy. Schowaj podstawki, lekkie podpory, osłonki i inne przedmioty, które mogłyby się przemieszczać albo uderzać w szyby.
Warto także sprawdzić odpływ wody. Zapowiadane opady mogą prowadzić do jej gromadzenia się w osłonkach bez otworów. Jesienią i zimą nadmiar wilgoci szczególnie szkodzi korzeniom wielu roślin balkonowych.
Czy ciężkie donice można zostawić na balkonie?
Tak, ale trzeba ocenić ich stabilność. Szeroka, ciężka donica ustawiona na podłodze przy osłoniętej ścianie jest zwykle bezpieczniejsza niż wysoki pojemnik o wąskiej podstawie.
Nie należy jednak przesuwać wszystkich ciężkich donic w jedno miejsce bez sprawdzenia dopuszczalnego obciążenia balkonu. Nie warto też dociążać pojemników przypadkowymi kamieniami lub dużą ilością wody. Takie rozwiązanie może zwiększyć ciężar, nie eliminując ryzyka przewrócenia, a dodatkowo zaszkodzić korzeniom.
Jeśli donica jest zbyt ciężka do samodzielnego przeniesienia, lepiej pozostawić ją w miejscu, w którym stoi stabilnie, niż ryzykować uraz podczas próby przesunięcia.
Agrowłóknina i osłony balkonowe. Czego nie robić przed wichurą?
W chłodne listopadowe dni wiele osób zaczyna okrywać rośliny agrowłókniną. Taki materiał może pomóc w ochronie przed mrozem, ale podczas silnego wiatru źle zamocowana osłona często staje się dodatkowym problemem.
Nie należy luźno zarzucać agrowłókniny na wysokie rośliny. Wiatr może ją poderwać, połamać pędy albo przewrócić cały pojemnik. Materiał trzeba zamocować w sposób, który nie zwiększa niebezpiecznie powierzchni wystawionej na podmuchy.
Podobnie wygląda sytuacja z matami osłaniającymi balustradę. Duża, szczelna osłona może przejmować znaczną siłę wiatru. Nie powinno się montować prowizorycznych ekranów bez pewności co do wytrzymałości ich mocowań.
Royal Horticultural Society w poradniku dotyczącym ochrony roślin zimą zaleca między innymi ustawianie pojemników w osłoniętych miejscach i grupowanie ich. Podkreśla również znaczenie ochrony korzeni roślin uprawianych w donicach.
W czasie silnych porywów stabilne ustawienie donicy jest ważniejsze niż dodatkowe owinięcie jej kolejną warstwą materiału.
Czy rośliny balkonowe trzeba przenieść do mieszkania na 13 listopada?
Nie wszystkie. Wrzosy, wiele iglaków i inne gatunki przystosowane do chłodniejszych warunków mogą pozostać na balkonie, jeśli ich pojemniki są stabilne i odpowiednio osłonięte.
Rośliny wrażliwe na niską temperaturę, takie jak pelargonie, powinny być już przygotowane do zimowania w pomieszczeniach o temperaturze odpowiedniej dla danego gatunku. Wystawianie ich na zimny, porywisty wiatr tylko zwiększa ryzyko uszkodzeń.
Jednocześnie nie warto przenosić odpornych na mróz roślin do ciepłego mieszkania wyłącznie na jedną noc. Nagła zmiana temperatury i suche powietrze mogą pogorszyć ich kondycję. Lepiej znaleźć im bezpieczne miejsce na zewnątrz.
Co zrobić, jeśli wiatr zacznie przewracać donice?
Jeśli silne podmuchy już się rozpoczęły, nie należy wychylać się przez balustradę ani próbować łapać spadających przedmiotów. Niebezpieczne może być również przenoszenie dużych roślin w chwili, gdy wiatr gwałtownie się nasila.
Najważniejsza zasada: żadna roślina ani donica nie jest warta ryzykowania zdrowia. Zabezpieczenia wykonuje się przed nadejściem silnego wiatru, a nie podczas najgroźniejszych porywów.
Jeżeli uszkodzony element balkonu zagraża przechodniom lub pojazdom, należy zgłosić sytuację odpowiednim służbom albo zarządcy budynku. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer 112.
Po silnym wietrze sprawdź nie tylko liście
Gdy pogoda się uspokoi, warto ponownie obejrzeć rośliny. Sprawdź, czy donice nie mają pęknięć, czy korzenie nie zostały odsłonięte oraz czy pojemniki nie straciły stabilności. U wysokich krzewów zwróć uwagę na uszkodzone pędy i poluzowane podpory.
Nie trzeba od razu mocno przycinać każdej potarganej rośliny. Wiele uszkodzeń liści ma charakter kosmetyczny, a pochopne cięcie późną jesienią może być niekorzystne dla niektórych gatunków. W pierwszej kolejności usuwa się części złamane i stanowiące zagrożenie.
Przed 13 listopada najważniejsze pozostają jednak trzy czynności: zdjęcie donic z balustrad, przeniesienie wysokich roślin w osłonięte miejsca i uprzątnięcie lekkich przedmiotów. Zajmie to znacznie mniej czasu niż usuwanie szkód po silnym wietrze.
Przed nadejściem zimy warto też zadbać o rozmaryn, lawendę i szałwię, sprawdzając, jak zabezpieczyć te zioła przed mrozem już w listopadzie.
Rozmowa pod artykułem