Figowiec znosi więcej, niż się mu przypisuje, ale tylko do pewnej granicy. Nadziemne pędy figi zaczynają przemarzać już między −6,7 a −15 °C, a w polskim listopadzie takie noce przychodzą nagle, często po kilku łagodnych tygodniach. Dlatego okrycie przygotuj teraz, zanim prognoza pokaże pierwszy poważny spadek temperatury.
Zakres uszkodzeń podaje poradnik University of Tennessee o uprawie fig: część nadziemna „zwykle doznaje uszkodzeń między 5 a 20°F”. Ogrodnicy z New York Botanical Garden dodają, że figa najlepiej czuje się tam, gdzie zima nie schodzi poniżej około −10 °C. W Polsce taki warunek spełnia niewiele miejsc, więc bez osłony figowiec w gruncie to loteria.
Przy jakiej temperaturze marznie figa: tabela w stopniach Celsjusza
Amerykańskie źródła podają progi w stopniach Fahrenheita. Przeliczyłam je na skalę, którą widzisz w prognozie IMGW, i dopisałam, co oznaczają w praktyce.
| Próg ze źródła | W °C | Co to oznacza dla Twojej figi |
|---|---|---|
| 20°F | −6,7 °C | dolna granica pierwszych uszkodzeń pędów; donicę trzeba już mieć w środku |
| 15°F | −9,4 °C | korzenie w donicy są zagrożone, pędy w gruncie bez okrycia marzną |
| 10°F | −12,2 °C | przybliżona granica dla odmiany 'Brown Turkey’ |
| 5°F | −15 °C | górna granica zakresu uszkodzeń części nadziemnej |
| 0°F | −17,8 °C | podawana odporność odmiany 'Celeste’ |
Wniosek jest prosty: gdy w prognozie pojawia się noc poniżej −5 °C, figowiec powinien już stać okryty. Aktualne ostrzeżenia sprawdzisz w dziale pogoda, a kolejność prac na najbliższe tygodnie w rubryce Z kalendarza ogrodnika.
Figa w gruncie: 6 kroków okrywania
- Odstaw nawóz i ogranicz podlewanie. Poradnik z Tennessee ostrzega, że nawożenie pod koniec lata pobudza przyrosty, które nie zdążą zdrewnieć. Jesienią podlewaj tylko wtedy, gdy ziemia jest wyraźnie sucha.
- Poczekaj, aż opadną liście. Liście zrzucone po pierwszych przymrozkach to sygnał, że roślina weszła w spoczynek. Zbierz je spod krzewu, zamiast zostawiać jako ściółkę.
- Usyp kopczyk przy podstawie. Na dolne 30–40 cm pędów nasyp suchych liści, kory albo ziemi. Jeśli zima zetnie część nadziemną, figa odbije właśnie z tej osłoniętej części.
- Zwiąż pędy luźno w pęk. Tak łatwiej je owinąć, a mokry śnieg ich nie połamie.
- Owiń agrowłókniną albo jutą w kilku warstwach. NYBG wymienia jutę, stare wykładziny i włókninę ogrodniczą. Nie używaj folii: pod nią zbiera się wilgoć, a w słoneczny dzień robi się za ciepło.
- Zdejmij okrycie stopniowo wiosną. Najpierw odsłoń wierzchołki, kopczyk zostaw do końca przymrozków.
Gdzie figa ma szansę zimować na zewnątrz
Według porady ekspertki Muratora figowiec w gruncie może przetrwać w najcieplejszych, osłoniętych od wiatru zakątkach południowo-zachodniej Polski, ale nawet tam jest to ryzykowne. Starannie okryte rośliny bywają uprawiane także w centrum kraju. Najlepsze stanowisko to pełne słońce przy południowej ścianie domu, która oddaje ciepło nocą.
Jeśli zima mimo wszystko zetnie figę do ziemi, nie wyrywaj jej od razu. Roślina potrafi odbić z części podziemnej i przez rok lub dwa rośnie bardziej jak krzew. Owoce dojrzewają głównie na tegorocznych pędach, więc nawet przycięta zimą figa może jeszcze zaowocować.
Figa w donicy: zimowanie w garażu lub piwnicy
Korzenie w pojemniku marzną szybciej niż w gruncie, bo ziemia w donicy wychładza się ze wszystkich stron. Poradnik z Tennessee zaleca przenieść donicę pod dach, gdy prognoza schodzi do −7 °C, a najpóźniej przy −9 °C. Ja nie czekałabym tak długo: przy jesiennej wilgoci w Polsce bezpieczniej zrobić to po pierwszym przymrozku.
- temperatura w pomieszczeniu: 4–8 °C (podaje Murator),
- światło: wystarczy niewiele, bo roślina zrzuci liście,
- woda: kilka łyków co parę tygodni, tylko żeby bryła nie przeschła całkowicie.
Więcej o różnicy między odpornością na krótki mróz a przetrwaniem całej zimy przeczytasz w tekście Zimotrwałość a mrozoodporność. Listę innych roślin, które warto teraz schować, znajdziesz w artykule o przymrozkach z końca października.
Które odmiany lepiej znoszą chłód
Przy zakupie sadzonki szukaj odmian opisywanych jako odporniejsze. Morton Arboretum poleca 'Brown Turkey’ i 'Chicago Hardy’, tę drugą określa jako odporną do strefy 5. Poradnik z Tennessee wymienia też 'Celeste’, 'Ronde de Bordeaux’, 'Brooklyn White’ i 'Marseilles’, a odradza 'Mission’ z powodu słabej odporności.
Checklista na listopad
- sprawdź prognozę na najbliższe 7 dni i zaznacz pierwszą noc poniżej −5 °C,
- przygotuj agrowłókninę, sznurek i dwa–trzy worki suchych liści lub kory,
- wybierz miejsce na donicę: nieogrzewany garaż, piwnica, chłodna klatka schodowa,
- zapisz w kalendarzu datę okrycia, żeby wiosną wiedzieć, ile tygodni roślina stała pod osłoną,
- po pierwszym śniegu strząśnij go z owiniętego pęku, zanim zamarznie w skorupę.
Typowe błędy, przez które figa marznie
- Okrywanie za wcześnie, przy ciepłej i mokrej pogodzie: pod osłoną pędy pleśnieją.
- Szczelne owinięcie folią zamiast przepuszczającej powietrze włókniny.
- Przenoszenie donicy do ciepłego mieszkania. W 20 °C roślina nie odpocznie i wiosną będzie słabsza.
- Wiosenne cięcie „na ślepo”: zanim przytniesz, poczekaj, aż ruszą pąki. Wtedy widać, które pędy żyją.
Fot.: wierzchołek pędu figowca pod śniegiem. 4028mdk09 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0, commons.wikimedia.org.
Rozmowa pod artykułem