Grad jako groźne zjawisko atmosferyczne

Grad jest opadem atmosferycznym w postaci bryłek lub kulek lodu o średnicy przekraczającej 5 mm. W skrajnych przypadkach może osiągnąć wielkość nawet kilkunastu centymetrów. Z opadami gradu najczęściej spotykamy się w ciepłej porze roku. Towarzyszy on mocno rozbudowanym chmurom typu Cumulonimbus. Gradobicia często powodują ogromne straty, szczególnie w rolnictwie. Ponadto może on dziurawić karoserie aut lub dachy domów, a nawet wybijać szyby w oknach.

Grad – proces powstawania

Opady gradu powstają w chmurach burzowych. Grad powstaje najczęściej w ciepłej porze roku. Ciepłe powietrze unoszone jest do góry. Wraz ze wzrostem wysokości powietrze ochładza się, a następnie skrapla. W zależności od wysokości i panującej temperatury w chmurze powstają krople wody lub kryształki lodu. Krople wody niżej położone unoszą się w wyższe części chmury burzowej, gdzie zamarzają na kryształkach lodu, oblepiając je. Z czasem kryształki lodu łączą się ze sobą, zwiększając swoją wagę.

grad
Opady gradu powstają w chmurach burzowych.

W ten sposób powstają gradziny (kulki lodu) o średnicy przekraczającej 5 mm. Po pewnym czasie stają się tak ciężkie, że pokonują opór powietrza i wznoszące prądy powietrzne. W momencie, kiedy gradziny są tak ciężkie, że nie mogą już utrzymać się w chmurze dzięki prądom wznoszącym – spadają na ziemię. Gradziny w warunkach klimatu Polski najczęściej osiągają średnicę do 5, a w skrajnych przypadkach – do nawet 8 cm.

Warunki sprzyjające powstawaniu opadów gradu

Zalicza się do nich m.in. :

Chwiejną równowagę atmosfery – która jest najczęściej wywołana przez silne nagrzewanie podłoża. Tworzące się wówczas burze termiczne pojawiają się w godzinach popołudniowych. W naszym klimacie chwiejność atmosfery związana jest ze ścieraniem się różnych mas powietrza. W strefie frontów powstają korzystne warunki do rozwoju głębokiej konwekcji. Obszary o urozmaiconej rzeźbie terenu sprzyjają powstawaniu stref zbieżności z burzami, które często maja charakter termiczno-dynamiczny.

Obecność silnych prądów wstępujących i zstępujących – im silniejsze prądy wstępujące i zstępujące, tym jest większa szansa na wzrost rozmiaru gradzin.

Znaczne pionowe uskoki wiatru – obecność znacznych pionowych różnic w prędkości i kierunku wiatru sprzyja powstawaniu burz wielokomórkowych (średni uskok wiatru ok. 10 m/s) lub superkomórkek burzowych (średni uskok wiatru powyżej 15 m/s), które mogą utrzymywać się przez długi czas. Długotrwałe układy burzowe pozwalają na stopniowy wzrost rozmiarów gradzin, które mają dużą szanse na dotarcie do powierzchni ziemi.

grad
Opady gradu towarzyszą m.in. groźnym superkomórkom burzowym.

Cechy fizycznogeograficzne terenu – urozmaicona rzeźba terenu wpływa korzystnie na rozwój silnej konwekcji, która bardzo często przynosi intensywne opady gradu. Jest to spowodowane różnicami w ekspozycji i pokryciu terenu oraz wilgotnością podłoża, co ma wpływ na niejednakowy przebieg procesów związanych z wymianą energii pomiędzy podłożem i atmosferą.

Również wysoka zawartość wilgoci w dolnych partiach troposfery i niskie zaleganie izotermy 0°C ma duży wpływ na możliwość pojawienia się w danym rejonie opadów gradu.

Kiedy najczęściej pada grad?

Opady gradu zaliczane są do ekstremalnych zjawisk pogodowych, które każdego roku powodują zniszczenia upraw i drzewostanów, budynków mieszkalnych oraz środków transportu. Opady gradu w naszym kraju najczęściej występują w okresie wiosenno-letnim, od kwietnia do września. Szczególnie często pojawiają się w maju i czerwcu.

grad
Opady gradu występują w miesiącach, w których panuje wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza.

Opady gradu występują w miesiącach, w których panuje wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza. Właśnie w takich warunkach powstają najsilniej wypiętrzone chmury burzowe. Mogą one wypiętrzać się na wysokość nawet 15 km. Temperatura wierzchołków chmur burzowych może osiągać wartość nawet -20°C. Burze z opadami gradu najczęściej pojawiają się na styku gorącego i chłodnego powietrza. Grad, podobnie jak burze, czy też nawalne opady deszczu – jest zjawiskiem gwałtownym, ale chwilowym. Pojawia się nagle i najczęściej trwa od kilku do kilkunastu minut.

Główne szlaki gradowe w Polsce

Opady gradu na terenie naszego kraju występują z różną intensywnością w zależności od obszaru. W ciągu roku w Polsce doświadczamy od kilku do kilkunastu dni z opadami gradu. Wieloletnie obserwacje meteorologiczne dowodzą, że grad najrzadziej pojawia się w centrum kraju – średnio od dwóch do pięciu razy w ciągu całego roku. Na nizinach grad pojawia się średnio cztery razy w ciągu roku.

Najczęściej opady gradu występują w południowej i południowo-wschodniej części Polski oraz na Pomorzu, gdzie liczba dni z opadami gradu często przekracza 10. Główne szlaki gradowe przebiegają przez obszar Wyżyny Lubelskiej, Wyżyny Małopolskiej, Podkarpacia, Pogórza Karpackiego i Karpat oraz Przedgórza Sudeckiego i Sudetów. Są to obszary, które cechują się urozmaiconą rzeźbą terenu, która wywiera duży wpływ na intensyfikację procesów konwekcyjnych. 

Szkody wyrządzane przez gradobicia

Mimo, iż opady gradu pojawiają się sporadycznie w ciągu roku, najczęściej obejmując niewielki obszar i trwając stosunkowo krótko, to mogą powodować ogromne zniszczenia. Opady gradu najczęściej przynoszą poważne straty materialne. Bardzo często stanowią również zagrożenie dla życia człowieka. Gradobicia największe szkody wyrządzają w sadach oraz na plantacjach tytoniu. Najbardziej wytrzymałe na uderzenia gradu są zboża oraz rośliny okopowe. Grad może również uszkadzać karoserie, tłuc szyby oraz niszczyć dachy.

Gradziny, które pędzą z prędkością, powyżej 100 km/godz., stanowią poważne zagrożenie dla życia człowieka.

 

Gradziny, które pędzą z prędkością, powyżej 100 km/godz., stanowią poważne zagrożenie dla życia człowieka. Ciężar niektórych gradzin może sięgać nawet 1 kg. Przeważnie jednak ich waga dochodzi do kilkudziesięciu gramów. Wielkość zniszczeń zależy m.in. od prędkości wiatru, który potęguje energię kinetyczną gradzin.

Jak przewidzieć zbliżające się opady gradu

W pierwszej kolejności należy śledzić prognozy pogody, dotyczące spodziewanej siły i aktywności burz na najbliższe dni. W momencie prognozowanych groźnych zjawisk atmosferycznych warto systematycznie sprawdzać dostępne powszechnie mapy radarowe. Dzięki nim można uzyskać informacje o tym, jak wysoko wypiętrzyła się interesująca nas chmura burzowa i jakie jest ryzyko wystąpienia z niej opadów gradu.

gradfot.: https://radar-opadow.pl/
Podczas prognozowanych groźnych zjawisk atmosferycznych warto systematycznie sprawdzać dostępne mapy radarowe.

Warto zwrócić również uwagę, na jaką porę dnia prognozowane są groźne zjawiska burzowe. Najgwałtowniejsze burze pojawiają się bowiem w godzinach popołudniowych i wieczornych. Wiele statystyk potwierdza, że najgroźniejsze zjawiska towarzyszące burzom lub niebezpiecznym superkomórkom burzowym (którym może towarzyszyć grad lub downburst) najczęściej pojawiają się między godziną 15 a 19.

 

Love Natura – Kochamy to, co naturalne!

Spodobał Ci się nasz artykuł? Udostępnij go znajomym!
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook
Google+
http://lovenatura.pl/grad-jako-grozne-zjawisko-atmosferyczne/
Twitter

Źródło zdjęć:

  • grad-radar-meteorologiczny: https://radar-opadow.pl/

Przemysław Matuszewski

Jestem mgr inż. agronomii. Interesuję się uprawą roślin i wszystkim, co jest z nimi związane. Pasjonują mnie dziedziny dotyczące ogrodnictwa, biologicznych środków ochrony roślin, uprawy pod osłonami oraz rolnictwa ekologicznego. Ponadto fascynuje mnie meteorologia i ekstremalne zjawiska atmosferyczne. Staram się być jak najbliżej natury i żyć w zgodzie z nią. Uwielbiam kontakt z przyrodą. Lubię wszystko, co naturalne.

Podoba Ci się nasza strona? Podziel się nią ze znajomymi :)